To czy te?

To zdanie czy te zdanie? Zasada jest prosta. Zaimek ten w rodzaju nijakim (w mianowniku i bierniku) rozróżniamy:

- w liczbie pojedynczej – TO (Piszemy więc „Wykreśliłam to zdanie”, a nie „Wykreśliłam te zdanie”);

- w liczbie mnogiej – TE („Wykreśliłam te zdania”).

Ile czy ilu?

Sprawa złożona. Szukając informacji na ten temat można natknąć się na tezy, że przy rodzaju żeńskim/niemęskoosobowym (w zależności od strony) zawsze używamy formy „ile”. Nieprawda!

Prześledźmy teraz, jak odmienia się wspomniany zaimek.

Rodzaj męskoosobowy

M, D, C, Msc, B – ilu;

N – iloma/ ilu.

Rodzaj niemęskoosobowy

M, B – ile;

D, C, Msc – ilu;

N – iloma/ ilu.

Najwięcej problemów sprawia rodzaj niemęskoosobowy. Oto parę przykładów zdań zapisanych poprawnie:

– Ile kobiet tutaj widzisz? (B);

­– Ilu takich obrazków jeszcze potrzeba? (D);

– Ilu żyrafom chciałbyś dorysować łaty? (C);

– O ilu referatach wspominałaś w swoim planie? (Msc).

Najczęściej mylone są formy z dopełniaczem, dlatego zawsze warto zastanowić się dłużej nad pisownią.

Podsumowując:

Skróty tytułów i stopni naukowych

Wyraz doktor skracamy do dr (bez kropki!). Piszemy więc np. dr Kowalski. Jeśli jednak skracamy to słowo, kiedy nie jest w postaci mianownika (w rodzaju męskim kończy się literą inną niż r), używamy kropki. Napiszemy tak np. w wyrażeniach „dziś nie ma dr. Kowalskiego”, „praca napisana pod kierunkiem dr. Kowalskiego”.

Jest jeszcze jeden sposób zapisywania skrótu. Dopisujemy do niego końcówkę, która następuje po r w wybranym przypadku, np. „idę z drem Kowalskim”, „poszłam do dra Kowalskiego”, „oddałam pracę drowi Kowalskiemu”, „nie ma wśród nas żadnych drów”. 

W rodzaju żeńskim skrót ten jest nieodmienny – zawsze będzie to dr bez kropki (np. „praca napisana pod kierunkiem dr Kowalskiej”).

Podobna zasada dotyczy słowa magister. W skrócie zapisujemy je jako mgr (bez kropki!). Gdy mamy na myśli mężczyznę, możemy użyć skrótu wg zasady przedstawionej powyżej (np. „nie ma mgr. Nowaka” lub „nie ma mgra Nowaka”). Jeżeli mamy na myśli kobietę, skrót pozostaje nieodmienny.

Skrót od wyrazu profesor zawsze zapisujemy z kropką (prof.).

Kilka słów o cudzysłowie

Jaki cudzysłów jest, każdy widzi? Niekoniecznie.

Przede wszystkim polski cudzysłów ma wyłącznie taki kształt, jak na obrazku obok, to tzw. cudzysłów apostrofowy. 

Niepoprawne jest używanie domyślnego dla wielu stron cudzysłowu o kształcie "Aaaa". W programie Microsoft Word nie stanowi to problemu, o ile język ustawiony jest prawidłowo. O trudnościach z cudzysłowem pisał m.in Paweł Tkaczyk, do którego artykułu odsyłam (klik).

Kolejną problematyczną kwestią jest sama deklinacja wspomnianego słowa. Najwięcej błędów powstaje podczas używania dopełniacza i miejscownika.

M. cudzysłów

D. cudzysłowu

C. cudzysłowowi

B. cudzysłów

N. cudzysłowem

Msc. cudzysłowie

W. cudzysłowie

Prawidłowo ów rzeczownik w dopełniaczu brzmi cudzysłowu (np. nie widzę tutaj tego cudzysłowu), błędnymi formami są cudzysłowa oraz cudzysłowia.

Gdy używamy go w funkcji miejscownika, nie mówimy w cudzysłowiu, lecz w cudzysłowie (łatwo skojarzyć ze sformułowaniem w cudzym słowie lub przypomnieć sobie odmianę słowa rów).