Nieraz czy nie raz?

Pisownia tego wyrazu jest uzależniona od jego znaczenia.

Nieraz piszemy łącznie, kiedy występuje w znaczeniu często, czasem, wielokrotnie. Np. „Nieraz mówiłam ci o tym”.

Nie raz stosuje się w przeciwstawieniach, oznacza nie jeden raz, a kilka. Np. „Pocałowali się nie raz i nie dwa”.

Jak wspomina prof. Bańko, warto zwrócić uwagę na akcent:

[...] nieraz ma akcent na pierwszej sylabie, nie raz – na drugiej. Por. „NIEraz ci o tym mówiłem”, ale „Jeszcze nie RAZ ci o tym powiem”.

W skrócie:

Dwóch czy dwu?

Obydwie formy (dwóch i dwu) są poprawne. Ta druga jest po prostu starsza i mniej popularna. Oczywiście błędny jest zapis dwuch!

W celowniku istnieją trzy poprawne formy tego wyrazu:

(przyglądam się) dwóm kobietom, dwu kobietom, dwom kobietom.

UWAGA!

W narzędniku w rodzaju żeńskim poprawnie można użyć zarówno formy dwoma (koleżankami), jak i dwiema (koleżankami).

Jak pisze Mirosław Bańko:

Obie formy są poprawne, polecam jednak formę dwiema – nie tylko dlatego, że jest częstsza, ale też dlatego, że bardziej wyrazista, jednoznacznie wskazująca na rodzaj żeński.

Forma dwiema jest starsza, odziedziczona po języku prasłowiańskim. Do końca XVIII wieku obejmowała wszystkie rodzaje gramatyczne (mówiło się wtedy np. dwiema palcami). Od XV wieku spotykamy w tekstach narzędnik dwoma, który z biegiem czasu objął wszystkie rodzaje, a z męskiego i nijakiego wyparł formę dwiema.

Pisownia rozłączna 1

Pisownia łączna 1

Tylni czy tylny?

W liczbie pojedynczej jedyna poprawna wersja to tylny. Błędna końcówka może wynikać ze skojarzeniem wyrazu z jego antonimem (słowo przedni).

Napiszemy więc: tylny rząd, tylna (nie tylnia) ławka, tylne (nie tylnie) okno, tylne drzwi.

UWAGA!

W liczbie mnogiej rodzaju męskiego prawidłową wersją jest wyraz tylni (np. tylni jeźdźcy).

Wymyślić czy wymyśleć?

Poprawna jest forma wymyślić (bo wymyślił). Błąd wynika z mylenia wyrazów wymyślić i myśleć. Poprawność wspomnianej formy najlepiej sprawdzić próbując odmienić czasownik „wymyśleć” w czasie przeszłym. Co by z tego wyszło? Ja wymyślełem, ty wymyślełeś, my wymyśleliśmy, wy wymyśleliście?

Podobnie w przypadku wyrazów obmyślić, zmyślić, namyślić, zamyślić poprawne są wyłącznie wskazane formy.

Ech czy eh?

Pisownia wyrazu ech jest wariantywna. Oznacza to, że obydwie formy – zarówno ech, jak i eh – są poprawne. Dwojaką pisownię można znaleźć między innymi w Słowniku języka polskiego (PWN).

Jak wskazuje Krystyna Długosz-Kurczabowa:

Warto dodać, że te wykrzykniki należą do pierwotnej, najwcześniejszej warstwy językowej. Zachowały się we wszystkich językach słowiańskich, por. czeskie ech!, eh!, ukraińskie ech!, słoweńskie èh!, serbskie èch!, i w innych językach europejskich, np. angielskie eh!, francuskie eh!, łacińskie eh!, litewskie ėk! W polszczyźnie obie formy poświadczone już od XVI w. Sądzę, że ech! jest pierwotne, a forma eh! ukształtowała się pod wpływem obcym.

(http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/ech-i-b-eh-b;7974.html)

Błędny jest natomiast zapis ehh.

Wyraz oznacza rezygnację, zwątpienie, służy ich podkreśleniu. Może także wyrażać inne emocje, takie jak żal, sprzeciw, obojętność. O jego znaczeniu decydują dodatkowe czynniki – m.in. intonacja i kontekst.

Ach czy ah? Acha czy aha?

Błędny zapis tych wyrazów jest spowodowany krzyżowaniem ich pisowni. Są to naturalnie dwa różne słowa, o odmiennych znaczeniach.

Ach piszemy przez ch. Może ono wyrażać m.in. zachwyt, zaskoczenie, pragnienie, irytację.

Aha piszemy przez h. Wykrzyknienie to wyraża zrozumienie jakiegoś faktu, podkreśla jego potwierdzenie.