Stopnie Celsjusza

Wymowa (i/ lub pisownia) tego wyrazu ze zbitką głosek cj to błąd świadczący nie tylko o nieznajomości języka polskiego, lecz także o lukach w wykształceniu ogólnym. Nazwa tej jednostki pochodzi bowiem od nazwiska – Anders Celsius (w spolszczonej wersji Celsjusz, nigdy: Celcjusz!) był szwedzkim fizykiem i astronomem, który żył na początku XVIII w. i opracował skalę temperatury do dziś stosowaną w wielu krajach świata.

źródło: Magdalena Tytuła, Marta Łosiak „Polski bez błędów. Poradnik językowy dla każdego”

Miesiąc czasu

Miesiąc, tydzień, godzina, minuta są jednostkami czasu, dlatego dodawanie rzeczownika „czasu” jest zbędne (niepotrzebnie powtarza informację).

Wyjątki znaleźć można w poradni PWN:

1. „Godzina czasu, który tak szybko ucieka” lub jako strofa wiersza „Mamy tylko/ godzinę czasu,/ który tak szybko/ ucieka”.
2. „Oblicz, która jest godzina czasu miejscowego w Warszawie w dniu 10 kwietnia, jeżeli w Londynie jest godzina 10.30”.
3. „Nie ma to jak godzina czasu wolnego podczas pracy”.
W podanych przykładach człon czasu zbyteczny jednak nie jest, gdyż służy jako punkt oparcia dla członów zależnych (który, miejscowego, wolnego). Podobnie w zdaniu „Całowała go ustami” rzeczownik uznamy za zbyteczny, ale w zdaniu „Całowała go spierzchniętymi ustami” jest on w pełni uzasadniony.

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/godzina-czasu;12045.html

Nieraz czy nie raz?

Pisownia tego wyrazu jest uzależniona od jego znaczenia.

Nieraz piszemy łącznie, kiedy występuje w znaczeniu często, czasem, wielokrotnie. Np. „Nieraz mówiłam ci o tym”.

Nie raz stosuje się w przeciwstawieniach, oznacza nie jeden raz, a kilka. Np. „Pocałowali się nie raz i nie dwa”.

Jak wspomina prof. Bańko, warto zwrócić uwagę na akcent:

[...] nieraz ma akcent na pierwszej sylabie, nie raz – na drugiej. Por. „NIEraz ci o tym mówiłem”, ale „Jeszcze nie RAZ ci o tym powiem”.

W skrócie:

Dwóch czy dwu?

Obydwie formy (dwóch i dwu) są poprawne. Ta druga jest po prostu starsza i mniej popularna. Oczywiście błędny jest zapis dwuch!

W celowniku istnieją trzy poprawne formy tego wyrazu:

(przyglądam się) dwóm kobietom, dwu kobietom, dwom kobietom.

UWAGA!

W narzędniku w rodzaju żeńskim poprawnie można użyć zarówno formy dwoma (koleżankami), jak i dwiema (koleżankami).

Jak pisze Mirosław Bańko:

Obie formy są poprawne, polecam jednak formę dwiema – nie tylko dlatego, że jest częstsza, ale też dlatego, że bardziej wyrazista, jednoznacznie wskazująca na rodzaj żeński.

Forma dwiema jest starsza, odziedziczona po języku prasłowiańskim. Do końca XVIII wieku obejmowała wszystkie rodzaje gramatyczne (mówiło się wtedy np. dwiema palcami). Od XV wieku spotykamy w tekstach narzędnik dwoma, który z biegiem czasu objął wszystkie rodzaje, a z męskiego i nijakiego wyparł formę dwiema.

Nawiasy i cudzysłowy a spacja

Jedyny prawidłowy zapis to taki, w którym pierwszy człon nawiasu (lub cudzysłowu) jest „przytulony” do wyrazu po nim następującego, przed drugim członem natomiast NIGDY nie wstawiamy spacji. Odstęp robimy dopiero po danym znaku interpunkcyjnym.

Znaki interpunkcyjne a spacja

Wszystkie wymienione znaki – kropkę, przecinek, wykrzyknik, znak zapytania, wielokropek, dwukropek, średnik, cudzysłów – stawiamy bezpośrednio po ostatniej literze poprzedniego słowa, bez spacji. Odstęp robimy dopiero po danym znaku interpunkcyjnym.

Ile czy ilu?

Sprawa złożona. Szukając informacji na ten temat można natknąć się na tezy, że przy rodzaju żeńskim/niemęskoosobowym (w zależności od strony) zawsze używamy formy „ile”. Nieprawda!

Prześledźmy teraz, jak odmienia się wspomniany zaimek.

Rodzaj męskoosobowy

M, D, C, Msc, B – ilu;

N – iloma/ ilu.

Rodzaj niemęskoosobowy

M, B – ile;

D, C, Msc – ilu;

N – iloma/ ilu.

Najwięcej problemów sprawia rodzaj niemęskoosobowy. Oto parę przykładów zdań zapisanych poprawnie:

– Ile kobiet tutaj widzisz? (B);

­– Ilu takich obrazków jeszcze potrzeba? (D);

– Ilu żyrafom chciałbyś dorysować łaty? (C);

– O ilu referatach wspominałaś w swoim planie? (Msc).

Najczęściej mylone są formy z dopełniaczem, dlatego zawsze warto zastanowić się dłużej nad pisownią.

Podsumowując:

Pisownia rozłączna 1

Pisownia łączna 1

Lek. czy lek. med.?

Lek. med. jest skrótem, którego nie powinno się używać. Dlaczego? Ponieważ tytuł lekarza medycyny nie istnieje!

Na żadnym z dyplomów ukończenia uczelni nie widnieje tytuł lek. med.

To oczywiste, że lekarz ukończył medycynę (ten tytuł to odpowiednik magistra), więc powtórzenie jest zbędne. Można oczywiście mówić o określonych specjalistach, np. lek. wet. (lekarz weterynarz).

Chociaż błąd występuje powszechnie (widoczny na pieczątkach czy tablicach w przychodniach), to bardzo rzadko jest on zauważany. Często nie zwracają na niego uwagi sami absolwenci medycyny (przez co mogą mieć problemy w różnorakich urzędach, jeśli będą posługiwać się pieczątką z błędnym tytułem).

itd. itp.

Dwa wszystkim znane skróty:

- itd. – i tak dalej;

- itp. – i tym podobne

zawsze zapisujemy bez przecinka przed nimi (np. Wrzuciłam do worka wszystkie moje zabawki – białą lalkę, kolorowe klocki, puzzle, pluszowe misie itd.).

Uzasadnienie jest bardzo proste. Przed i w tym przypadku również nie postawilibyśmy przecinka.

Uwaga! Jeśli chcemy użyć dwóch tych wyrazów obok siebie, oddzielamy je przecinkiem (itp., itd. lub itd., itp.). „Po rozwinięciu skrótów otrzymalibyśmy konstrukcję z powtórzonym spójnikiem i, w której zasady interpunkcji każą użyć przecinka”. Więcej na ten temat tutaj.

Kilka słów o cudzysłowie

Jaki cudzysłów jest, każdy widzi? Niekoniecznie.

Przede wszystkim polski cudzysłów ma wyłącznie taki kształt, jak na obrazku obok, to tzw. cudzysłów apostrofowy. 

Niepoprawne jest używanie domyślnego dla wielu stron cudzysłowu o kształcie "Aaaa". W programie Microsoft Word nie stanowi to problemu, o ile język ustawiony jest prawidłowo. O trudnościach z cudzysłowem pisał m.in Paweł Tkaczyk, do którego artykułu odsyłam (klik).

Kolejną problematyczną kwestią jest sama deklinacja wspomnianego słowa. Najwięcej błędów powstaje podczas używania dopełniacza i miejscownika.

M. cudzysłów

D. cudzysłowu

C. cudzysłowowi

B. cudzysłów

N. cudzysłowem

Msc. cudzysłowie

W. cudzysłowie

Prawidłowo ów rzeczownik w dopełniaczu brzmi cudzysłowu (np. nie widzę tutaj tego cudzysłowu), błędnymi formami są cudzysłowa oraz cudzysłowia.

Gdy używamy go w funkcji miejscownika, nie mówimy w cudzysłowiu, lecz w cudzysłowie (łatwo skojarzyć ze sformułowaniem w cudzym słowie lub przypomnieć sobie odmianę słowa rów).